شبکه های رسانه ملی

این منتقد در گفت‌و‌گو با خبرنگار سرویس تلویزیون خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، خاطرنشان کرد: مناظره‌ی سومی که میان کاندیداهای ریاست جمهوری روز جمعه با موضوع سیاست برگزار شد، به مفهوم ساختاری و گونه‌شناسی، به مناظره شبیه بود. در این راستا باید گفت در مناظره‌های تلویزیونی باید این اجازه داده شود تا نامزدهای با یکدیگر راحت صحبت کنند و در عین حال بتوانند به صحبت‌های هم به نحوی پاسخ دهند تا چالش ایجاد شود.

وی افزود: اساسا مناظره یکی از اتفاقات مهم رسانه‌ی ملی است اما ما کمتر در تلویزیون شاهد چنین مناظره‌هایی هستیم و نظرم بر این است که برگزاری مناظره‌های تلویزیونی نباید فقط برای ریاست جمهوری برگزار شود بلکه با مناظره‌های انجام شده اثبات شد که ما در طول سال هم به چنین برنامه‌هایی نیاز داریم.

او ادامه داد: با پخش سه مناظره‌ی اخیر میان نامزدهای ریاست جمهوری چیزهایی به ما ثابت شد و یکی از آن‌ها این است که ما در همه‌ی زمینه‌ها دچار آزمون و خطا هستیم. در همین مناظره‌ها، متاسفانه به جای پیش‌بینی بسیاری از مسائل و کارشناسی دقیق با آزمون و خطا پیش رفتیم کماینکه در اولین مناظره دچار خطایی شدیم که در نهایت با یک موج منفی روبرو شد و نشان داد که چقدر در زمینه‌ی کارشناسی بدون پژوهش و تحقیق و کار لازم ضعف داریم.

فهیم در عین حال تاکید کرد: در برگزاری مناظره‌های تلویزیونی به هر حال از تجربه‌ی کشورهای جهان هم‌چنان کم‌بهره‌ایم و خیلی کم از تجربیات آن‌ها استفاده می‌کنیم.

این منتقد در پی گفت‌وگوی خود با ایسنا، مناظره‌ی ابتدایی میان نامزدهای ریاست جمهوری در تلویزیون را شبیه به محملی برای سرگرم‌سازی دانست.

همچنین وی با اشاره به برگزاری مناظره‌ی دوم میان کاندیداهای ریاست جمهوری یادآور شد: در مناظره‌ی دوم تلویزیون که افرادی مثل ما خیلی انتظار داشتند تا به یک حقایق و واقعیت‌هایی دست پیدا کنند و نسبت به افق آینده‌ی کشورمان در زمینه‌ی فرهنگی به یک جمع‌بندی برسند و همچنین انتظارشان این است که مطلع شوند تا نامزدها قرار است چطور مشکلات فرهنگی جامعه را حل کنند به نظرم باز هم با یک مناظره‌ی خنثی روبرو شدیم و اساسا نامزدها به طور کلی شاید یکی کمتر و دیگری بیشتر برنامه‌های روشن، شفاف و دقیقی در زمینه‌ی مسائل فرهنگی نداشتند.

او اضافه کرد: نامزدهای ریاست جمهوری در برگزاری دومین مناظره‌ی تلویزیون حتی نتوانستند به نقد گذشته ورود پیدا کنند؛ ضمن اینکه آن‌ها در نقد گذشته و آسیب‌شناسی شرایط فرهنگی اطلاعات کاملی نداشتند.

همچنین مشاوران بخش فرهنگی به نظر می‌آمد که اساسا از شاخه‌های قدرتمندی از میان جامعه‌ی فرهنگی نبودند؛ بنابراین نتوانستند اطلاعات دقیقی به نامزدها منتقل کنند تا حداقل آن‌ها بتوانند به آسیب‌شناسی گذشته بپردازند.

فهیم معتقد است: در مناظره‌ی فرهنگی میان نامزدهای ریاست جمهوری با دستاورد خوبی روبرو نشدیم و نتوانستیم متوجه شویم که با مشکلات فرهنگی که داریم نامزدها چه راهکارهایی برای حل این مشکلات دارند و به نظر می‌رسید که این اتفاق ناشی از کمبود اطلاعاتی بود که به نامزدها منتقل شد.

وی در ادامه مناظره‌ی سوم میان کاندیدای ریاست جمهوری در تلویزیون را به چند دلیل خوب دانست و افزود: به دلایلی فکر می‌کنم مناظره‌ی سوم بهترین مناظره بود و دلیل اولش این است که آقایان نامزدها در حوزه‌ی سیاست هم سابقه‌دارتر بودند و هم گرایش‌های قوی‌تری در این حوزه داشتند. در عین حال به چالش هم کشیده شد و از سوی دیگر هم اجرای برنامه به نحوی بود که مناظره‌ی سوم فرصت رودرویی دو به دو به نامزدها را داد در حالی که در مناظره‌ی اول و دوم چنین فرصتی به آن‌ها داده نشد.

او ادامه داد: شاید اگر در مناظره‌ی اول و دوم تلویزیون میان نامزدهای ریاست جمهوری فرصت رودرویی دو به دو به آن‌ها داده می‌شد به عنوان مثال ما متوجه می‌شدیم که آقای قالیباف با آقای جلیلی در زمینه‌ی فرهنگ چه تفاوتی دارند و یا بالعکس نامزدهای دیگر در این زمینه تفکراتشان چطور است.

فهیم در ادامه با بیان اینکه سومین مناظره‌ی تلویزیون میان کاندیدای ریاست جمهوری شکل مناظره به خود پیدا کرد، اینگونه اظهار کرد: به دلیل اینکه صداوسیما از دو مناظره‌ی قبلی انجام شده میان نامزدها توانسته بود تجربه کسب کند و متوجه شده بود که برنامه باید چطور اجرا شود، مناظره‌ی سوم شکل مناظره به خود پیدا کرد. دومین دلیلی که مناظره‌ی سوم توانست موفق باشد این بود که خود آقایان نامزدها هم به خاطر احاطه‌شان به حوزه‌ی سیاست حرف‌های مختلفی داشتند تا یکدیگر را نقد کنند.

این منتقد در عین حال گفت: اگر چه مناظره‌ی سوم توانست مناظره شود، اما باز هم در زمینه‌ی برنامه‌های آینده و راهکارهای برون‌رفت از مشکلات و مسائل، به اعتقاد بنده چندان پرداخته نشد. عموما نامزدها سعی‌شان بر این بود تا در قالب نفی گذشته خودشان را اثبات کنند نه اینکه برنامه‌هایشان را ارائه دهند. این در حالی است که به اعتقاد من باید نامزدها این مبنا را پیش می‌گرفتند تا ما بتوانیم از طریق برنامه‌های ارائه شده‌شان به انتخاب اصلح برسیم و برنامه‌های آن‌ها را با یکدیگر بسنجیم.

همچنین وی در پاسخ به پرسشی مبنی بر اینکه نقش مجری را در اداره‌ی برنامه‌های مناظره چقدر موثر می‌داند؟ خاطرنشان کرد: مناظره‌های تلویزیون حتما یک رویکرد دراماتیک دارند؛ یعنی اگر مجری و برگزارکننده نتوانند کار را به سمت فرم دراماتیک پیش ببرد، چالش ایجاد نمی‌شود و در نهایت عناصر با یکدیگر برخورد نمی‌کنند.

او با اشاره به اجرای مرتضی حیدری در پی سه مناظره‌ی اخیر تلویزیون با نامزدهای ریاست جمهوری اینگونه بیان کرد: من فکر می‌کنم آقای حیدری مجری مناظره نیست، ضمن اینکه ایشان یکی از مجریان برجسته‌ی تلویزیون است و در زمینه‌ی اجرا بسیار مسط و متبهر است و بیشتر می‌تواند یک گفتگوکننده خوب باشد. این درحالی است که مجری مناظره‌ها اساسا باید فردی دارای شناخت علاوه بر مناظره‌ها، روان‌شناس و جامعه‌شناس خوبی باشد و مهم‌تر از همه از همه‌ی کارکردهای دراماتیک رسانه را بشناسد.

فهیم گفت: مرتضی حیدری یکی از مجریان برجسته‌ی تلویزیون است اما برنامه‌های مناظره الزاما گفتگوکننده نیاز ندارد. به اعتقاد من مجری اینگونه برنامه‌ها ضمن اینکه از اتاق فرمان کنترل می‌شود باید دستش تا حدودی باز باشد که بتواند از خلاقیت‌های فردی و یا چرخش مناظره‌ها استفاده کند.

وی افزود: آقای حیدری در برگزاری مناظره‌ها یا دستش بسته بود و یا در واقع با مناظره‌ها بیگانه بود.

این منتقد معتقد است، نامزدها در مناظره‌های تلویزیونی کاراکترها و بازیگرانی هستند که یک مجری مسلط به درام می‌تواند آن‌ها را به چرخش در محیط درآورد و از آن‌ها حرف‌های بهتری بیرون بکشد که قطعا چنین رویه‌ای برای مخاطب هم جذابیت بیشتری دارد.

فهیم در پایان گفت‌وگوی خود با ایسنا مناظره‌ی سوم تلویزیون میان نامزدهای ریاست جمهوری را سرلوحه‌ی مناظره‌های آینده دانست و افزود: عموما برگزاری مناظره در تلویزیون اتفاق خوبی است و هنوز هم فرصت داریم تا بهتر مناظره‌هایمان را برگزار کنیم. من فکر می‌کنم مناظره‌ی سوم می‌تواند سرلوحه‌ی برگزاری مناظره‌های آینده باشد و فکر می‌کنم باید از تجارب جهان در این زمینه استفاده کرد.