مجموعه تلویزیونی «بال های خیس» ساخته «عباس رنجبر» را می توان از جمله آثاری دانست که تلاش کرده است بار سنگینی از مضامین بلند اقتصادی، سیاسی و اجتماعی را به دوش بکشد؛ سریالی که این روزهای پایانی پخش از شبکه یک را پشت سر می گذراند.



این سریال که به سفارش مرکز بسیج صدا و سیما و بر اساس طرحی از علی اصغر جعفری رییس این مرکز ساخته شده است، از بعد از تعطیلات نوروزی در جدول پخش شبکه یک سیما قرار گرفت اما آنطور که انتظار می رفت، نتوانست مخاطب را با خود همراه کند.

«بال های خیس» با اینکه در 26 قسمت طراحی شده بود اما قرار بود به مضامین بلندی چون تحکیم مبانی خانواده و ارایه سبک زندگی ایرانی ـ اسلامی، توجه به خودکفایی و تولید ملی (به عنوان سال 1391)، توجه به تولید علم و دانش و نقش نسل دوم و جوانان متعهد و تاثیرگذاری فرهنگ والای بسیجی اشاره کند؛ مضامینی که پرداختن به هر یک از آنان ساخت یک سریال مجزا را می طلبد.

تمایل بسیج صدا و سیما برای ورود به ساخت فیلم و سریال از چند سال پیش و با ورود جعفری به این مرکز آغاز شد؛ این نهاد سال گذشته در ایام دفاع مقدس سریال «بیدارباش» را روی آنتن شبکه یک برد که چندان به مذاق بینندگان و متولیان امر بسیج خوش نیامد و در یکی از نشست هایی که صدا و سیما برای بررسی این سریال برگزار شده بود، نقد های تندی علیه از آن بیان شد.

هرچند این مرکز ساخت سریال های متعددی که به نوعی مضامین آن با دوران دفاع مقدس گره خورده است را هدف گذاری کرده است اما رونمایی از دومین سریال آنها یعنی «بال های خیس» نشان داد که آثار تولیدی برای دیده شدن فقط نیازمند مضامین و پیام های پر مغز نیستند بلکه باید هنر را چاشنی کار کرد.

«بال های خیس» را می توان تلفیق جوان امروز و تفاوت دیدگاه ها و اهدافش با جوانان دیروزی دانست که بار سنگین جنگ و دفاع از میهن را به دوش کشیده اند و امروز نیز مصمم هستند به انحای مختلف از آرمان های خود دفاع کنند.

با این حال فضایی که از این سریال برای بیننده ترسیم می شود، چندان به امروز نزدیکی ندارد و بیشتر یادآور دهه 70 و سال های پس از جنگ است که در آن دوره نیز شاهد آثاری از این دست بودیم.

شاید بتوان انتقال مستقیم پیام و شعارهای گل درشت آن را نقط ضعف اساسی این سریال دانست که هرچند کارگردان سعی کرده تا به نحوی این پیام ها را در نشانه ها مخفی کند اما کثرت این پیام ها مانع از موفقیت کارگردان شده است.

پخش همزمان «بال های خیس» با مجموعه تلویزیونی «پروانه» و رقابت این دو اثر نیز نشان داد که تا چه میزان هنر و تکنیک های هنری به همراه «هنر نگفتن پیام» می تواند در جذب مخاطب موثر باشد.

این دو سریال در این نقطه دو مسیر متفاوت را در پیش گرفتند؛ «بال های خیس» به جای نشانه شناسی و کانالیزه کردن پیام داستان، آن را در دیالوگ های بازیگران قرار داد اما «پروانه» با پنهان کردن پیام اصلی خود که همان نشان دادن چهره واقعی سازمان مجاهدین خلق بود، مخاطب را همراه کرد.

هنر «نگفتن» را می توان از نقاط قوت یک فیلمساز در تولید اثر عنوان کرد به نحوی که پیام و هدف در لابه لای نقش ها، نگاه ها و رفتارهای بازیگران پنهان کرد تا مخاطب از سر کنجکاوی آن را پیدا کند.

نقاط ضعف «بال های خیس» قابل کتمان نیست و حتی بازیگران این سریال نیز در گفت و گوهای خود به این نکته اشاره کردند و تاکید داشتند که این سریال مثل هر کار دیگری شاهکار نیست و برخی از صحنه های جذاب کار به خاطر یکسری مشکلات گرفته نشد و همین اتفاق به کلیت کار لطمه زد.

برخی دیگر از بازیگران از جمله «کاظم هژیر آزاد» بر این باور بودند که ضعف اصلی این کار به فیلمنامه رمان گونه آن باز می گشت زیرا حلقه ها و گره های بسیاری در هر قسمت از این سریال مطرح شد که کمی مخاطب را سر در گم می کند.

در مجموعه «بال های خیس» را می توان اثر متوسط با پرداختی نامناسب دانست که پخش قسمت های پایانی خود را پشت سر می گذارد و انتظار می رود با توجه به اصراری که بسیج صدا و سیما در تولید فیلم و سریال دارد، از این پس با نگاه هنرمندانه ای به سراغ مفاهیم انقلابی و دوران دفاع مقدس برود.